К-15 ќе има, но подоцна!

Исп­ла­та­та на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор, или по­пу­лар­ни­от К-15, сѐ уште не е лег­нат на сме­тка кај по­го­лем дел од ра­бот­ни­ци­те. Пос­лед­ни­те по­да­то­ци по­ка­жу­ва­ат де­ка од вкуп­но 300.000 ра­бот­ни­ци во при­ват­ни­от се­ктор, К-15 им е исп­ла­тен са­мо на око­лу 10.000 вра­бо­те­ни. Спо­ред дел од ра­бо­то­дав­ци­те исп­ла­та­та на овие средс­тва за ра­бот­ни­ци­те ќе зна­чи сти­мул за ра­бо­те­ње, но и по­до­бру­ва­ње на нив­на­та ку­пов­на моќ, од што ко­рист ќе има­ат и про­из­во­ди­те­ли­те и тр­гов­ци­те. Од де­лов­ни­теасо­ци­ја­ции ги охра­бру­ва­ат ком­па­ни­и­те да нај­дат на­чин на сво­и­те вра­бо­те­ни да им пре­фр­лат ре­грес за го­ди­шен од­мор.Kако што се до­го­во­ри­ја на кра­јот на ми­на­та­та го­ди­на, Ор­га­ни­за­ци­ја­та на ра­бо­то­дав­ци и Со­ју­зот на син­ди­ка­ти­те на Ма­ке­до­ни­ја, из­но­сот тре­ба да из­не­су­ва нај­мал­ку 40 про­цен­ти од про­сеч­на­та не­то-пла­та во зем­ја­ва, или 8.500 де­на­ри, ед­наш во го­ди­на­та. Ова е ми­ни­ма­лен из­нос, а да­де­но е пра­во­то ра­бо­то­дав­ци­те да исп­ла­тат и по­го­лем из­нос, ако го доз­во­лу­ва тоа фи­нан­си­ска­та кон­ди­ци­ја на ком­па­ни­ја­та. Ова пра­во се вгра­ди во пос­лед­ни­те из­ме­ни на Оп­шти­от ко­ле­кти­вен до­го­вор за сто­панс­тво­то, кои вле­гоа во си­ла од 1 ја­ну­а­ри го­ди­на­ва, а има­ат важ­ност од две го­ди­ни. Во сог­лас­ност со нив, на­до­мест ќе мо­же да зе­мат са­мо тие ли­ца што ра­бо­тат кај ист ра­бо­то­да­вец нај­мал­ку шестме­се­ци во ед­на ка­лен­дар­ска го­ди­на.

-На­ши­те член­ки, кои вра­бо­ту­ва­ат 20 про­цен­ти од вра­бо­те­ни­те во при­ват­ни­от се­ктор, во нај­го­лем дел ве­ќе го има­ат исп­ла­те­но ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор – ве­ли Ан­гел Ди­ми­тров, пре­тсе­да­тел на Ор­га­ни­за­ци­ја­та на ра­бо­то­дав­ци на Ма­ке­до­ни­ја, ко­ја прет­ста­ву­ва 15 се­кто­ри, во кои се вра­бо­те­ни ре­чи­си 70.000 ли­ца во 1.012 прет­при­ја­ти­ја од при­ват­ни­от се­ктор.

Спо­ред Ди­ми­тров, мал­вер­за­ци­и­те со исп­ла­та­та на К-15 се не­за­кон­ски и тре­ба да би­дат при­ја­ве­ни од стра­на на ра­бот­ни­ци­те.

– Ра­бот­ни­от од­нос е до­го­во­рен од­нос ме­ѓу сопс­тве­ни­ци­те и ра­бот­ни­ци­те и тре­ба да се по­чи­ту­ва тоа што е до­го­во­ре­но. Се­ко­гаш има ра­бо­то­дав­ци што са­ка­ат да ги ма­ни­пу­ли­ра­ат ра­бот­ни­ци­те, но тие тре­ба и мо­ра да се бо­рат за сво­и­те пра­ва. На кра­јот на кра­и­шта­та, има тол­ку мно­гу гран­ки во кои не­до­сти­га­ат ра­бот­ни­ци, па ако е не­кој не­за­до­во­лен мо­же да си да­де отказ и да се вра­бо­ти на дру­го ме­сто – сме­та Ди­ми­тров.

Тој до­да­ва де­ка К-15 е тро­шок за се­ко­ја фир­ма, но е при­ви­ле­ги­ран.

– При из­ме­ни­те на Ко­ле­ктив­ни­от до­го­вор во кои се вгра­ди об­вр­ска­та за за­дол­жи­тел­на исп­ла­та на ре­гре­сот, пој­дов­ме од тоа де­ка овој тро­шок е при­ви­ле­ги­ран, од­нос­но за не­го не се пла­ќа да­нок, освен пер­со­на­лен. Трг­ну­вај­ќи од тоа, со по­ма­ли тро­шо­ци се обез­бе­ду­ва по­го­лем сти­мул за ра­бот­ни­ци­те и сѐ до­де­ка др­жа­ва­та го сти­му­ли­ра овој на­чин на исп­ла­та, ние ќе го под­др­жу­ва­ме – ве­ли Ди­ми­тров.

Дел од ра­бот­ни­ци­те беа и сѐ уште се скеп­тич­ни  во пог­лед на исп­ла­та­та на овие средс­тва, од­нос­но не ве­ру­ва­ат де­ка газ­ди­те ќе им исп­ла­тат К-15 би­деј­ќи, спо­ред нив, по­исп­лат­ли­во е фир­ма­та да пла­ти каз­на од 1.000 до 4.000 евра, откол­ку на ра­бот­ни­ци­те да им исп­ла­ти по 8.500 де­на­ри. Од Со­ју­зот на син­ди­ка­ти, се­пак, пре­ци­зи­ра­ат де­ка пред­ви­де­на­та за­кон­ска каз­на за не­исп­ла­ќа­ње на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор не се од­не­су­ва на ни­во­то на це­ла­та фир­ма, ту­ку по ра­бот­ник. По­точ­но, за не­исп­ла­ќа­ње К-15, еден газ­да ќе пла­ти каз­на од 1.000 до 4.000 евра, прес­ме­та­но по вра­бо­тен. По­тоа, тој ќе мо­ра на ра­бот­ни­кот да му исп­ла­ти 8.500 де­на­ри ре­грес за го­ди­шен од­мор. Ако по­втор­но не ја на­ми­ри оваа за­кон­ска об­вр­ска, ра­бот­ни­кот ќе мо­же да го ту­жи, а би­деј­ќи, спо­ред ССМ се ра­бо­ти за од­на­пред до­би­ен спор, на кра­јот ра­бо­то­да­ве­цот ќе тре­ба да го пла­ти и К-15 и суд­ски­те тро­шо­ци и из­нај­му­ва­ње­то ад­во­кат. Зак­лу­чо­кот е ед­но­ста­вен. За ра­бо­то­дав­ци­те е по­исп­лат­ли­во и по­ед­но­став­но да им исп­ла­тат К-15 на сво­и­те вра­бо­те­ни, откол­ку да ја за­о­би­ко­лу­ва­ат оваа об­вр­ска.

На ра­бот­ни­кот,чиј­што газ­да не­ма да му исп­ла­ти K-15,му оста­ну­ва­ат не­кол­ку мож­но­сти за да го ос­тва­ри ова свое пра­во.

-За не­исп­ла­ќа­ње на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор, ра­бо­то­да­ве­цот ќе тре­ба да пла­ти каз­на од 1.000 до 4.000 евра, по ли­це. Зго­ра на тоа, по пла­ќа­ње­то на каз­на­та, ра­бо­то­да­ве­цот се­ка­ко ќе мо­ра да му исп­ла­ти на вра­бо­те­ни­от нај­мал­ку 8.500 де­на­ри. Ако не го на­пра­ви тоа, ра­бот­ни­кот, под за­кри­ла на ССМ, има пра­во да го ту­жи. Со ог­лед на тоа де­ка за­ко­нот пред­ви­ду­ва исп­ла­та на К-15, се ра­бо­ти за од­на­пред до­би­ен суд­ски спор во пол­за на ра­бот­ни­кот, по што не­го­ви­от ра­бо­то­да­вец ќе мо­ра да ги исп­ла­ти и ре­гре­сот и суд­ски­те тро­шо­ци – ве­лат од ССМ.

От­та­му ве­лат де­ка мно­гу че­сто ра­бот­ни­ци­те не се свес­ни за сво­и­те пра­ва, но де­ка им се за­га­ран­ти­ра­ни со за­кон и ка­ко та­кви мо­ра да би­дат ос­тва­ре­ни.

Од ССМ ве­лат де­ка не­кои фир­ми ре­а­ги­ра­ле по­ра­ди на­мет­ну­ва­ње­то на за­дол­жи­тел­на­та об­вр­ска за исп­ла­та на К-15, сме­тај­ќи де­ка тоа ќе би­де пре­го­лем фи­нан­си­ски то­вар за нив и де­ка исп­ла­та­та на овие средс­тва тре­ба да им би­де оста­ве­на ка­ко мож­ност, а не ка­ко об­вр­ска.

– Во прет­ход­ни­те за­кон­ски ре­ше­ни­ја бе­ше утвр­де­но фир­ми­те, до­кол­ку има­ат мож­ност, да исп­ла­тат К-15, но таа мож­ност ја ко­ри­стеа мно­гу мал број фир­ми. Зна­чи, ако им се оста­ви на газ­ди­те, ре­тко кој ќе исп­ла­ќа ре­грес за го­ди­шен од­мор. То­ку за­тоа ова тре­ба­ше да би­де во­ве­де­но ка­ко за­дол­жи­тел­на за­кон­ска об­вр­ска би­деј­ќи ра­бот­ни­ци­те има­ат пра­во на не­го – ве­лат син­ди­кал­ци­те.

От­та­му прог­но­зи­раа де­ка исп­ла­та­та на К-15, нај­ве­ро­јат­но, не­ма да се на­пра­ви на по­че­то­кот на ју­ли, што и се ос­тва­ри.

– Оче­ку­ва­ме оваа за­кон­ска об­вр­ска да се ис­пол­ни не­ка­де по сеп­тем­ври би­деј­ќи на ра­бо­то­да­ве­цот му е оста­ве­на мож­но­ста исп­ла­та­та да ја из­вр­ши до кра­јот на го­ди­на­та. Но тоа е, мо­же­би, и до­бро, би­деј­ќи ако има на­гор­на про­ме­на на про­се­кот на пла­та, мо­же­би ре­гре­сот ќе би­де и по­ви­сок, со ог­лед на тоа де­ка К-15 из­не­су­ва 40 про­цен­ти од ос­но­ви­ца­та на пла­та, ко­ја ва­жи на де­нот на до­не­су­ва­ње­то на од­лу­ка­та за не­го­ва исп­ла­та – наг­ла­су­ва­ат од ССМ.

Оп­шти­от ко­ле­кти­вен до­го­вор за сто­панс­тво­то ве­ли де­ка ко­га ра­бот­ни­кот под­нел ба­ра­ње до ра­бо­то­да­ве­цот за от­стра­ну­ва­ње на пре­кр­шу­ва­ње­то на не­кое не­го­во пра­во утвр­де­но со за­кон, ме­ѓу кои и исп­ла­та­та на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор, ра­бо­то­да­ве­цот е дол­жен да со­ра­бо­ту­ва со син­ди­кал­ни­те прет­став­ни­ци за спо­год­бе­но ре­ша­ва­ње на на­ста­на­ти­от спор. Ра­бот­ни­кот има пра­во да при­сус­тву­ва во по­стап­ка­та пред ор­га­нот што ре­ша­ва за под­не­се­но­то ба­ра­ње во втор сте­пен и при­тоа да би­де за­ста­пу­ван од Син­ди­ка­тот.

Ра­бо­то­дав­ци­те ве­лат де­ка ќе исп­ла­ту­ва­ат К-15, би­деј­ќи за­кон­ски се об­вр­за­ни да го на­пра­ват тоа, но не­го­ду­ва­ат би­деј­ќи им се на­мет­на нов тро­шок.

– Ова не е до­бре­дој­де­на мер­ка и прет­ста­ву­ва неп­ла­ни­ран тро­шок за ком­па­ни­и­те. Овој до­го­вор не е по­стиг­нат со це­ло­то сто­панс­тво и сме­та­ме де­ка не е на­чин на кој тре­ба да се изра­зи и на­гра­ди за­до­волс­тво­то на ра­бо­то­да­ве­цот од ра­бот­ни­ци­те. Се­пак,на­чи­нот на на­гра­ду­ва­ње на ра­бот­ни­ци­те тре­ба­ше да се оста­ви на сло­бод­на­та вол­ја на ком­па­ни­и­те би­деј­ќи, се­пак, тие нај­мал­ку 40 про­цен­ти од про­сеч­на­та пла­та во зем­ја­ва се не­пред­ви­ден тро­шок за ком­па­ни­и­те, кој не е вле­зен во биз­нис-пла­но­ви­те за го­ди­на­ва –сме­та­ат биз­нис­ме­ни­те.

Спо­ред нив, тоа ќе ги оп­то­ва­ри фир­ми­те со тро­шо­ци, но не­ма да го изи­гра­ат за­ко­нот би­деј­ќи каз­ни­те се го­ле­ми.

Од Сто­пан­ска­та ко­мо­ра на Ма­ке­до­ни­ја, ка­де што се здру­же­ни го­ле­ми­те ком­па­нии, не оче­ку­ва­ат исп­ла­та­та на К-15 да пре­диз­ви­ка фи­нан­си­скооп­то­ва­ру­ва­ње, а, од дру­га стра­на, пак,сме­та­ат де­ка ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор ќе прет­ста­ву­ва сти­мул за ра­бот­ни­ци­те.

– Имај­ќи го пред­вид кон­ти­ну­и­ра­ни­от по­раст на ин­ду­стри­ско­то про­из­водс­тво, зго­ле­ме­ни­те сто­пан­ски актив­но­сти во се­кто­рот гра­деж­ниш­тво во ре­а­ли­за­ци­ја­та на ка­пи­тал­ни­те ин­ве­сти­ции, до­бри­те ре­зул­та­ти во над­во­реш­но-тр­гов­ска­та раз­ме­на во пр­ви­от квар­тал од оваа го­ди­на, се оче­ку­ва де­ка исп­ла­та­та на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор не­ма да има по­го­ле­ми фи­нан­си­ски не­га­тив­ни ефе­кти врз ли­квид­но­ста на ком­па­ни­и­те.Од дру­га стра­на, овој на­до­мест ќе прет­ста­ву­ва до­пол­ни­тел­но сти­му­ли­ра­ње на ра­бот­ни­ци­те за из­вр­шу­ва­ње на ра­бот­ни­те об­вр­ски, со што ќе се зго­ле­ми ефи­кас­но­ста во нив­но­то ра­бо­те­ње -наг­ла­су­ва­ат од Сто­пан­ска­та ко­мо­ра на Ма­ке­до­ни­ја.

За ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор во јав­ни­от се­ктор ССМ е во фа­за на пре­го­во­ри, но за­се­га сѐ уште не­мадо­го­вор. Од се­гаш­ни­от тек на пре­го­во­ри­те, спо­ред пре­тсе­да­те­лот на ССМ,Жи­вко Ми­трев­ски, вла­да­та е со став де­ка исп­ла­та­та на К-15 за вра­бо­те­ни­те во јав­на­та и во др­жав­на­та ад­ми­ни­стра­ци­ја ќе за­ви­си од бу­џет­ски­те средс­тва со кои рас­по­ла­га.

Ми­трев­ски по­твр­ди де­ка поч­на­ла исп­ла­та на ре­гре­сот за го­ди­шен од­мор за вра­бо­те­ни­те во при­ват­ни­те фир­ми.

-Би­деј­ќи Оп­шти­от ко­ле­кти­вен до­го­вор за сто­панс­тво­то, со кој се утвр­ду­ва ова пра­во, бе­ше по­вр­зан со овие ана­ли­зи, на­ви­сти­на сме­там де­ка не­ма да има проб­ле­ми во де­лот на исп­ла­та­та. Са­ми­от факт што во овој пер­и­од ве­ќе има­ме исп­ла­та на де­се­ти­на ил­ја­ди ра­бот­ни­ци до­вол­но збо­ру­ва де­ка поч­на ре­а­ли­за­ци­ја­та на оваа актив­ност -ве­ли Ми­трев­ски.

Пишува: Александрија Стевковска

Republika.mk - содржините, графичките и техничките решенија се заштитени со издавачки и авторски права (copyright). Крадењето на авторски текстови е казниво со закон. Дозволено е делумно превземање на авторски содржини (текст и фотографии) со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.